Abortus: Goede bedoelingen zijn niet genoeg

Een tijdje geleden sprak ik een zendelinge die jarenlang in Centraal Azië werkte. Zij vertelde me dat de meeste vrouwen waarmee ze sprak meerdere abortussen hadden ondergaan. Het was de enige manier van geboortebeperking die beschikbaar was. De pil was te duur, mannen wilden geen condooms gebruiken of aan periodieke onthouding doen, laat staan zich laten steriliseren. Maar onbeperkt kinderen krijgen was geen optie. Mensen leefden in diepe armoede. Als je ziet hoe je kinderen hongerlijden, dan is een nieuwe zwangerschap een ramp. Andere zendelingen waren hard in hun oordeel, maar zij begreep deze vrouwen, hoezeer zij ook abortus verafschuwde. 

Ik moest denken aan haar verhaal toen deze week duidelijk werd dat president Biden de ‘Mexico City’ regel terug ging draaien. Deze regel komt erop neer dat de VS geen ontwikkelingsgelden laat gaan naar organisaties die abortus als optie bieden aan vrouwen. De regel is al decennialang het onderwerp van politiek getouwtrek, waarbij Republikeinse presidenten hem telkens weer invoeren en Democratische presidenten hem vervolgens weer intrekken. 

Let wel, het gaat hier niet om Amerikaanse financiering voor bijvoorbeeld buitenlandse abortusklinieken. Dat is sowieso niet aan de orde. Het gaat hier om organisaties die allerlei vormen van gezondheidszorg bieden, zoals moeder- en kindzorg, prenatale zorg, malariapreventie en anticonceptie. Deze organisaties kunnen volgens de Mexico City regel alleen geld krijgen van de VS als ze beloven bijvoorbeeld nooit abortus te promoten of als vorm van geboortebeperking aan een vrouw te adviseren.  

Er is veel onderzoek gedaan naar de gevolgen van dit politieke getouwtrek. Daaruit is gebleken dat de Mexico City-regel paradoxaal leidt tot veel meer abortussen. In gebieden waar veel medische NGO’s afhankelijk zijn van Amerikaans ontwikkelingsgeld, ging het aantal abortussen zelfs met veertig procent omhoog doordat de geldkraan dicht ging. https://www.kff.org/global-health-policy/fact-sheet/mexico-city-policy-explainer/

Wereldwijd hebben christenen met afschuw gereageerd op het nieuws dat Biden de Mexico City-regel heeft ingetrokken en zien ze het als een bevestiging dat de Democraten geen respect hebben voor (ongeboren) leven. Voor mij is dit een dilemma. Aan de ene kant denk ik dat het belangrijk is om een duidelijk signaal af te geven over de beschermwaardigheid van het menselijk leven. De Mexico City-regel doet dit. Aan de andere kant moet het wel meer zijn dan symboolpolitiek. Want hoe kunnen we ons goed voelen over een duidelijk signaal als we weten dat het in de praktijk leidt tot veel meer abortussen? Zou de schok van christenen daarover niet groter moeten zijn dan over het niet afgeven van een duidelijk signaal?

Het knelpunt zit hem denk ik in ons denken over abortus als simpelweg een morele beslissing. Hoewel het voor ons gaat om een morele afweging, is het voor veel vrouwen – zoals de buurvrouwen van mijn zendingsvriendin – een noodgreep in een lastig dilemma. Bij gebrek aan anticonceptie, medische zorg en eten om een extra mond te voeden, is abortus vaak het enige dat overblijft. Het gebrek aan opties is wat abortussen in ontwikkelingslanden omhoogdrijft. Voor deze vrouwen zijn de morele overwegingen van politieke lobbyisten aan de andere kant van de wereld niet relevant. 

Ideaal gezien zijn er overal voldoende organisaties die de hulp verlenen die deze moeders nodig hebben, en die tegelijk abortus niet als optie voor geboortebeperking geven. Dat zou het pro-life streven moeten zijn. Maar zolang dat niet het geval is, voorkomt Biden waarschijnlijk meer abortussen door het intrekken van de Mexico City-regel dan Trump deed door hem weer in te stellen.