Tiener-transities; zijn de gevolgen te overzien?

‘Een eerlijke blik op een zeer gevoelig onderwerp, met een interessante benadering, die aan ideologieën voorbij is.’ Op deze manier werd in het Nederlands Dagblad een tweedelige Zweedse documentaire beschreven over genderdysforie bij tieners. De documentaire speelde een belangrijke rol in het heroverwegen van een wetsvoorstel in Zweden om de leeftijd voor hormoontherapie te verlagen. 

Er lijkt een kentering op gang te komen in het denken over het geven van hormoontherapie aan (jonge) tieners. In het Verenigd Koninkrijk zagen we onlangs dat er net als in Zweden op de rem werd getrapt. Daar wordt zestien jaar nu gezien als de minimumleeftijd waarop een minderjarige zelf mag beslissen over het beginnen van hormoontherapie.  

Dit heeft niet zozeer te maken met een terugkeer naar conservatieve waarden, eerder het tegenovergestelde. Net als in het Verenigd Koninkrijk, is in Zweden de principediscussie rondom LHBT+ rechten in de publieke opinie en de politiek allang gewonnen. Het is hoogst politiek incorrect om morele vraagtekens te zetten bij geslachtsverandering. Maar doordat de waardendiscussie voor de meeste mensen in het verleden ligt, is er meer ruimte gekomen om eerlijker te kijken naar de medische kant, inclusief the psychologische kant van genderdysforie en hoe dit het best behandeld kan worden. 

En de vragen die gesteld worden zijn niet mals. De gevolgen van hormoonbehandelingen zijn onomkeerbaar. Kan een kind van 13 of 14 die gevolgen overzien? Er is een sterkte toename van genderdysforie bij jonge tieners, en het gaat voornamelijk om meisjes die een transitie willen (85 procent). Waar komt die toename vandaan en waarom zoveel meisjes? Een enorm percentage van de tieners die een geslachtsverandering overweegt (90 procent) heeft een psychiatrische diagnose. Is dit een gevolg of een oorzaak van de genderdysforie?

Steeds vaker hoor je van jongeren die spijt hebben van hun transitie, maar terug kun je niet. Ook als er nog niet geopereerd is, zijn de gevolgen van cross-sex hormonen slikken onomkeerbaar. Testosteron leidt bijvoorbeeld blijvend tot een lagere stem, een hoekiger gezicht en gestopte borstgroei en het kan leiden tot onvruchtbaarheid. Maar afgezien van de mogelijkheid dat genderdysforie achteraf de verkeerde diagnose blijkt te zijn, is de behandeling zelf ook experimenteel. Er is weinig bekend over de lange termijn effectiviteit en de gevolgen voor de gezondheid. Wel is bekend dat zodra je begint met cross-sex-hormoontherapie, je levenslang van die behandeling afhankelijk blijft om de transitie in stand te houden. 

Een Britse moeder zei het zo: “Ik ben niet bang dat mijn kind van geslacht verandert, maar wel dat ze de verkeerde keuze zal maken.” En in de praktijk krijgen jongeren weinig tegengas. In Zweden gaven artsen aan dat ze een behandeling eigenlijk nooit weigeren en dat de zes maanden evaluatietijd uit de richtlijnen ook een paar weken kan worden. Kortom, er zijn serieuze vragen over de zorgvuldigheid te stellen. Hoewel voor christenen de morele overweging leidinggevend blijft, is het zeker in het belang van de rest van de maatschappij dat de discussie breder getrokken wordt. Argumenten die berusten op scheppingsorde en Gods soevereiniteit zullen niet voor iedereen als relevant worden gezien. Maar alle kinderen hebben recht op grote medische zorgvuldigheid wat betreft deze behandelingen met levenslange gevolgen. En waar er eigenlijk iets anders op de achtergrond speelt, moet de hulp gegeven worden die echt nodig is.