Gevaarlijke verliezer

Het is verdrietig dat de VS geen betere president kan produceren dan Joe Biden, maar het is een opluchting dat Trump niet gewonnen heeft. Het was een uitzichtloze verkiezing, zonder een goede keuze. Een volk krijgt de leiders die het verdient. Dat zegt iets over de morele staat van de Amerikaanse samenleving, maar ook over de kerk die zo’n grote rol in deze verkiezingen heeft gespeeld.

Maar misschien is mijn opluchting voorbarig. Trump heeft er alles aan gedaan – en doet dat nog – om het democratische systeem te ondermijnen. Zelfs sommige commentatoren uit het ‘Trump- kamp’ vragen zich af waarom Trump de eer niet aan zichzelf houdt en zich een waardig verliezer toont. Maar dat gaat in tegen zijn karakter. Al maanden toont hij zich een straatvechter zonder enige waardigheid, voor wie slechts het eigen ego telt. Trouwe supporters noemt hij patriotten, tegenstanders schetst hij af als landverraders. Hij heeft geen enkele poging gedaan een president te zijn voor het hele volk. Een Amerikaans nieuwsbericht noemde zijn belangrijkste erfenis: de ‘Verdeelde Staten van Amerika’. De morele schade aan het land, maar ook aan de Republikeins partij is groot. Zullen Republikeinen nog als betrouwbare mederegeerders worden beschouwd? Juist dat is noodzakelijk gezien de belangrijke zaken die op de agenda staan. Juist die christelijke waarden die Trump zei te verdedigen, heeft hij met zijn strategie van manipulatie, demagogie en leugen nog meer in gevaar gebracht.

Trumps masker viel toen zijn verlies duidelijk werd. Hij uitte wilde beschuldigingen van fraude. Het fanatieke deel van zijn aanhang gelooft dat graag. Hij had hen immers maandenlang opgehitst met insinuaties over te verwachten fraude. Hij heeft complotdenken aangewakkerd en rechtsextremistische milities de hand boven het hoofdgehouden. Daarmee heeft hij de cohesie van de Amerikaanse samenleving ernstig ondermijnd en bewust een explosieve situatie geschapen.

Trump heeft de afgelopen vier jaar allerlei mensen uitgemaakt voor ‘losers’. Letterlijk betekent dat ‘verliezers’, maar het heeft de denigrerende conotatie van ‘kneus’. Hij maakte oorlogsheld en senator wijlen John McCain uit voor ‘loser’, notabene een partijgenoot, omdat hij krijgsgevangene was geweest in de Vietnamoorlog, maar vooral omdat hij kritiek had op Trump. Ook andere oorloghelden betitelde hij volgens verschillende bronnen als ‘losers’ omdat ze in de strijd gesneuveld waren. In zijn filosofie tellen alleen de overwinnaars. Dat maakt het voor hem onmogelijk zijn verlies te nemen.

Trump is niet alleen een slechte verliezer, maar toont zich ook een gevaarlijke ‘kneus’, om zijn eigen stijl aan te houden. De aversie tegen verliezen zit zo diep bij hem, dat hij weigert de normale procedures voor het overdragen van de macht uit te voeren. Hij wil het niet onder ogen zien. In plaats daarvan neemt hij bizarre maatregelen. Hij ontsloeg de afgelopen dagen niet alleen zijn minister van defensie, maar ook topmensen van het Pentagon, die hij heeft vervangen door slaafse medestanders en zelfs enkele complotdenkers.  Bij een normale overdracht, zouden dit zinloze ontslagen en benoemingen zijn.

Steeds meer analisten vrezen dat Trump zo doorgeslagen is, dat hij een soort staatsgreep wil uitvoeren. Dit lijkt bizar voor Amerika dat als democratische leider van de wereld geldt. Trump is echter geen democraat, maar met iemand die juist de dictatoren van deze wereld bewondert. Het kan nog een hete kerst worden. Trump zal er alles aan doen om aan de macht te blijven, zonodig met onconstitutionele middelen. Het is zelfs niet uit te sluiten dat hij voor zijn eigen interesse het land tot een burgeroorlog zal proberen te verleiden. Dit wordt de lakmoesproef voor de democratische ruggegraat van de VS.