Gevaar voor de geestelijke volksgezondheid

‘Osama bin Laden leeft nog’. De commando-overval op Osama bin Laden in Pakistan in 2011 zou een ‘hoax’ zijn, in scène zijn gezet door Obama. Niet Bin Laden zelf, maar een dubbelganger zou zijn gedood. 

Deze absurde beschuldiging ging de afgelopen dagen rond in QAnon, een internetsekte van complotdenkers. En helaas, zoals wel vaker, werd dit bericht direct door president Trump ‘geretweet’. Hij laat geen kans, hoe onzinnig ook, voorbijgaan om zijn Democratische tegenstanders te belasteren. 

Zo’n bevestiging door Trump versterkt de extreme personen onder zijn aanhang nog meer in het geloof in sinistere en onzinnige complotverhalen, terwijl het Amerikaanse parlement, inclusief het gros van de Republikeinen, twee weken eerder nog krachtig stelling nam tegen de misleiding van QAnon. 

Robert O’Neill, de commando van de ‘navy seals’ die Osama doodde tijdens de spectaculaire actie in Pakistan in 2011, reageerde sarcastisch op Trumps tweet, en sprak deze ongegronde complotfantasie met klem tegen.  En terecht. De commando’s die deze actie uitvoerden, riskeerden hun leven om ’s werelds meest gezochte terrorist uit te schakelen. En let wel, Robert O’Neill is een Trump-supporter en daarom een onbevooroordeeld getuige.

Ontkenningen van de dood van Bin Laden waren er al eerder, maar tegen elk bewijs in. Dit past in de reflex van complotdenkers op elke ingrijpende gebeurtenis of ramp in Amerika. Er is een groep die altijd de maanlanding is blijven ontkennen; het zou allemaal in een studio zijn opgenomen. Met dezelfde hardnekkigheid blijven complotgelovigen volhouden dat de aanslagen van 11 september niet door Al Qaida uitgevoerd zijn, maar door de Amerikaanse overheid zelf. 

Grote schietpartijen in scholen in de VS, die heel wat kinderen en jongeren het leven hebben gekost, werden ontkend door complotsites als bijvoorbeeld ‘Infowars’. Het zou allemaal in scène zijn gezet door de ‘deep state’ – verborgen machten binnen het staatsapparaat – en de anti-wapenlobby. 

Ook de aanslag op de Sutherlands Springs Baptistenkerk in 2017, waarbij 26 gelovigen omkwamen, werd door complotsites weggezet als nep en ‘een afleidingsmanoeuvre’ van de overheid. Dat bracht sommige ‘complotgelovigen’ er zelfs toe om familieleden van slachtoffers in Sutherland Springs te gaan stalken en beschuldigen van bedrog. Dat was een traumatische ervaring voor de betrokkenen.

Dit laat zie hoe gevaarlijk het is om wilde leugens te verspreiden, maar ook hoe dom om daar kritiekloos gehoor aan geven. Zeker, ook overheden moeten niet kritiekloos en slaafs gevolgd worden. Maar daarvoor hebben we een controlerend en corrigerend democratisch bestel. Helaas gaan sommigen liever te rade bij schimmige anonieme internet complotsektes met verleidelijk nepnieuws en onbewezen maar stellig verkondigde beschuldigingen. Dat bewerkt diepe achterdocht en gevaarlijke verdeeldheid de Amerikaanse samenleving. 

Verontrustend zijn echter recente nieuwsberichten uit Engeland en Duitsland dat QAnon ook daar aan populariteit wint in ultrarechtse kringen. En vandaag (15-10) uitte ook onze Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid zijn zorg, dat naast de legitieme ‘corona-actievoerders’, die bijvoorbeeld protest aantekenden tegen de corona wet, er een groeiend aantal extreme demonstranten is, die zich laten leiden door anti-overheidssentimenten, schimmig nepnieuws en complotfantasieën. We mogen ons in gemoede afvragen waar het heen gaat met de geestelijke volksgezondheid.