Trump’s mogelijke staatsgreep

Vorig jaar december was ik in een Afrikaans land tijdens presidentsverkiezingen. De ene kandidaat, een protegé van de zittende president, was fel en beledigend en insinueerde tevoren dat de oppositie fraude wilde plegen. De oppositiekandidaat, de gedoodverfde favoriet, was scherp, maar correct. Het werd een nek-aan-nekrace. Al gauw bleken er onregelmatigheden te zijn geweest. De oppositie eiste via het hoger gerechtshof een hertelling, maar om dat te voorkomen, kroonde de andere kandidaat zich tot president met behulp van de het leger. 

Dat was Afrika, maar de grote gelijkenis met de Amerikaanse verkiezingen is alarmerend. Trump bewondert openlijk ondemocratische figuren als Poetin en Erdogan die met manipulatie hun macht op oneigenlijke wijze wisten te continueren. Dat lijkt ook de agenda van Trump te kenmerken. Vorige week wilde hij tegenover journalisten niet garanderen dat er een vredige machtsoverdracht zal zijn, mocht hij de verkiezing verliezen. Hij blijft aan, zo nodig ‘buiten de stembussen om’. Volgens hem staat nu al vast dat de Democraten fraude zullen plegen. Toen Trumps voormalig advocaat Michael Cohen vorig jaar februari voor het Amerikaanse parlement moest getuigen, voorspelde hij al dat in geval van een verkiezingsnederlaag, er geen vredige machtsoverdracht zal volgen. Cohen kende de agenda van Trump als geen ander.

Al maandenlang claimt Trump dat de Democraten fraude zullen plegen via het stemmen per post, wat door corona een belangrijke rol speelt. Het is een onzinnige verdachtmaking door een president die de macht heeft om eerlijke verkiezingen te kunnen garanderen. Met zulk ‘fake news’ en ‘complotdenken’ leidt hij de aandacht af van zijn eigen duistere manipulaties. In wat lijkt op sabotage van de verkiezingen per post, heeft hij onlangs het hoofd van het staatspostbedrijf vervangen door een medestander. Deze heeft direct de postsorteermachines afgeschaft en veel brievenbussen verwijderd, onder het mom van bezuinigingen. Postbezorging is nu sterk vertraagd en ook veel stembiljetten zullen te laat aankomen en daardoor niet meetellen. 

Als voorschot op de vooronderstelde fraude heeft Trump een legertje advocaten dat zich voorbereidt om uitslagen in bepaalde staten direct aan te vechten. In het Amerikaanse systeem gaat het niet om de landelijke meerderheid van de stemmen, maar om de meerderheid per staat. Elke staat vaardigt na de verkiezingen een aantal ‘kiesmannen’ af naar Washington. De presidentskandidaat met de meeste stemmen in een staat, krijgt alle kiesmannen. Maar in extreme gevallen van onzekerheid of fraude kunnen bestuurders van een staat zelf bepalen welke kiesmannen zij sturen. Juridische procedures om deze onzekerheid te creëren, zijn Trumps noodgreep om in geval van verlies ‘buiten de stembussen om’ zijn zegen af te dwingen. 

In het uiterste geval beslist het Hooggerechtshof wie gewonnen heeft. Daarom is er Trump en zijn medestanders alles aan gelegen om vóór de verkiezingen een trouwe medestander als opperrechter te installeren ter vervanging van de pas overleden opperrechter Ruth Ginsburg. Tien maanden vóór de verkiezingen van 2016 gebeurde hetzelfde. Toen blokkeerde de republikeinse meerderheid in de Senaat een stemming over de gematigde kandidaat die Obama presenteerde, met het argument dat het onjuist was zo’n beslissing te nemen in een verkiezingsjaar. Nu forceren diezelfde senatoren een stemming in de laatste maand voor de verkiezingen! En toch blijven conservatieve evangelische Amerikanen Gods hand hierin zien. Echte democratie is ver te zoeken in de VS, en helaas echt christendom ook.

Sommige commentatoren waarschuwen dat Trump in geval van verlies via deze manipulaties een staatsgreep voorbereidt. Het lijkt te bizar voor woorden, maar het is een heel reëel gevaar. Trump past met recht in het rijtje van Erdogan, Putin en Xi, en hij geeft de VS het aanzien van een ‘failed state’.